Plevral Hastalıklar: Akciğer Zarı Hastalıklarının Belirtileri ve Tedavisi

Plevral hastalıklar nedir?

Plevral hastalıklar, akciğeri dıştan saran ve göğüs duvarının iç yüzünü kaplayan ince zarın (plevra) hastalıklarıdır. Plevra iki yapraktan oluşur; aralarında solunum sırasında zarların birbiri üzerinde rahatça kaymasını sağlayan çok az miktarda sıvı bulunur.

Bu dengenin bozulmasıyla farklı tablolar ortaya çıkar: zarlar arasında fazla sıvı birikmesi plevral efüzyon, zarın iltihaplanması plörezi (plevrit), zarlar arasına hava girmesi pnömotoraks, iltihaplı sıvı birikmesi ampiyem olarak adlandırılır. Asbest maruziyetine bağlı plevral plaklar ve kalınlaşma ile plevranın tümörleri de bu grupta yer alır.

Plevral hastalıklar çoğu zaman başka bir hastalığın göstergesidir. Kalp yetmezliğinden zatürreye, tüberkülozdan kansere kadar pek çok durum plevrayı etkileyebileceğinden altta yatan nedenin bulunması tedavinin anahtarıdır.

Akciğer zarı hastalıklarının belirtileri nelerdir?

Akciğer zarı hastalıklarının en tipik belirtisi derin nefes alırken, öksürürken ya da hapşırırken artan batıcı göğüs ağrısıdır; buna nefes darlığı ve kuru öksürük eşlik edebilir. Bu ağrı, iltihaplı zar yapraklarının birbirine sürtünmesinden kaynaklanır ve nefes alırken göğüs ağrısı yakınmasının sık nedenlerindendir.

Sıvı miktarı arttıkça ağrı azalabilir, ancak akciğer sıkıştığı için nefes darlığı belirginleşir. Az miktardaki sıvı hiçbir belirti vermeyip yalnızca grafide fark edilebilir. Enfeksiyona bağlı olgularda ateş ve titreme, kanser veya tüberküloza bağlı olgularda ise haftalar içinde gelişen halsizlik, iştahsızlık ve kilo kaybı ön plandadır.

Akciğer zarında sıvı toplanmasının nedenleri nelerdir?

Akciğer zarında sıvı toplanmasının en sık nedenleri kalp yetmezliği, zatürre ve kanserlerdir. Sıvının özellikleri nedeni bulmada yol gösterir ve iki ana gruba ayrılır.

Plevral hastalıklar nasıl teşhis edilir?

Plevral hastalıkların tanısı muayene ve akciğer grafisiyle başlar; ultrason ve gerektiğinde iğneyle sıvı örneği alınması (torasentez) nedeni ortaya koyar. Dinlemede solunum seslerinin azalması ve vurmayla (perküsyon) mat ses alınması sıvıyı düşündürür.

Toraks ultrasonu, grafide görülemeyecek kadar az sıvıyı bile gösterebilir, sıvının bölmeli olup olmadığını belirler ve torasentezin güvenli noktadan yapılmasını sağlar. Rehberler plevral girişimlerin ultrason eşliğinde yapılmasını önermektedir. Akciğer ultrasonu, radyasyon içermediği için takipte de kullanılabilir.

Torasentezle alınan sıvıda biyokimya, hücre sayımı, kültür, tüberküloz incelemeleri ve kanser hücresi araması (sitoloji) yapılır. Sıvı incelemesi tanı koyduramazsa kontrastlı tomografi, görüntüleme eşliğinde iğne biyopsisi ya da göğüs cerrahisi tarafından yapılan torakoskopi ile doğrudan bakı ve biyopsi planlanır.

Plevral hastalıklarda tedavi seçenekleri nelerdir?

Plevral hastalıklarda tedavi, altta yatan nedene ve sıvının ya da havanın miktarına göre belirlenir. Kalp yetmezliğine bağlı sıvı çoğunlukla idrar söktürücü ilaçlarla, zatürreye bağlı sıvı antibiyotiklerle, tüberküloz plörezisi standart tüberküloz tedavisiyle geriler.

• Terapötik torasentez: nefes darlığını hızla azaltmak için sıvının boşaltılması
• Göğüs tüpü: ampiyem, büyük pnömotoraks veya hızla yeniden biriken sıvıda
• Plevra içine ilaç uygulaması: bölmeli iltihaplı sıvıda seçilmiş hastalarda
• Plörodez: tekrarlayan sıvının önlenmesi için iki zar yaprağının yapıştırılması
• Kalıcı plevral kateter: kansere bağlı tekrarlayan sıvıda, hastanın evde sıvıyı boşaltabilmesi için
• Video yardımlı torakoskopik cerrahi (VATS): göğüs cerrahisi tarafından uygulanan tanı ve tedavi işlemi

Plevral hastalıklarla günlük yaşam ve iyileşme süreci nasıldır?

Plevral hastalıklarda iyileşme süresi nedene göre birkaç günden birkaç aya kadar değişir. Viral plörezi çoğunlukla birkaç hafta içinde geçerken ampiyem veya tüberküloz plörezisinde tedavi daha uzun sürer ve zarda kalıcı kalınlaşma kalabilir.

Ağrı derin nefes almayı engelliyorsa yeterli ağrı kontrolü sağlanmalıdır; yüzeysel solunum akciğerin alt bölümlerinin havalanmasını azaltabilir. İyileşme döneminde hekim önerisiyle solunum egzersizleri ve kademeli yürüyüş yararlıdır. Pnömotoraks geçirenlerde iyileşme tamamlanana kadar uçak yolculuğu ve tüplü dalış gibi basınç değişikliği içeren aktiviteler hekim onayına bırakılmalıdır.

Akciğer zarı hastalıklarında ne zaman doktora gitmeli?

Birkaç günden uzun süren ve nefes almakla artan göğüs ağrısı, açıklanamayan nefes darlığı ya da grafide sıvı saptanması göğüs hastalıkları uzmanına başvurmayı gerektirir. Asbest maruziyeti olan kişilerde yeni başlayan göğüs ağrısı ve nefes darlığı da değerlendirilmelidir.

Aniden başlayan tek taraflı batıcı göğüs ağrısı ve nefes darlığı, göğüs ağrısına eşlik eden bayılma ya da kan tükürme, yüksek ateş ve hızla kötüleşen genel durum acil durumdur; bu durumlarda 112 aranmalıdır.

Ankara Çankaya'da akciğer zarı muayenesi nasıl yapılır?

Ankara Çankaya'da, Acıbadem Bayındır Kavaklıdere Hastanesi'ndeki muayenede önce yakınmalarınızın başlangıcını, kalp ve böbrek hastalıklarını, geçirilmiş enfeksiyonları, asbest ve tüberküloz temas öyküsünü soruyorum. Varsa önceki grafi ve tomografilerinizi değerlendiriyorum.

Fizik muayenenin ardından grafi ve toraks ultrasonuyla sıvının varlığını ve miktarını belirliyorum. Torasentez, biyopsi veya göğüs tüpü gerektiğinde hastanenin olanaklarına göre planlıyor ya da sizi ilgili birime yönlendiriyorum. Sonuçlara göre tedavi kararını kardiyoloji, göğüs cerrahisi veya onkolojiyle birlikte veriyorum.