Uyku Apnesi Testi: Evde mi, Hastanede mi Yapılmalı?

Uyku apnesi testi neden yapılır?

Uyku apnesi testi, uyku sırasında solunumun durup durmadığını, ne sıklıkla durduğunu ve kandaki oksijenin ne kadar düştüğünü ölçmek için yapılır. Tanı yalnızca belirtilere bakılarak konamaz; şiddetin belirlenmesi ve tedavinin planlanması için ölçüm gerekir.

Yüksek sesli horlama, eşin fark ettiği uykuda nefes durması, boğulma hissiyle uyanma, sabah baş ağrısı ve gündüz aşırı uykululuk testi gerektiren başlıca şikâyetlerdir. Tedavi edilmeyen uyku apnesi, yüksek tansiyon, ritim bozuklukları, trafik kazası ve dikkat sorunlarıyla ilişkilidir.

Uyku apnesi tanısında kullanılan testler, kaydettikleri kanal sayısına göre tip 1, tip 2, tip 3 ve tip 4 olarak sınıflandırılır. Tip 1 laboratuvarda gözetim altında yapılan tam polisomnografidir; tip 2 aynı kanalları gözetimsiz olarak kaydeder; tip 3 ve tip 4 ise daha az kanal kullanan taşınabilir testlerdir.

Tip 1 polisomnografi nedir?

Tip 1 polisomnografi (PSG), kişinin bir gece uyku laboratuvarında yatarak, bir teknisyenin gözetiminde çok sayıda kanaldan kayıt alınan kapsamlı uyku testidir. Uyku apnesi ve diğer uyku bozukluklarının tanısında altın standart kabul edilir.

Bu testte beyin dalgaları (EEG) sayesinde kişinin gerçekten uyuyup uyumadığı ve hangi uyku evresinde olduğu bilinir. Böylece solunum olaylarının sayısı gerçek uyku süresine göre hesaplanır ve kısa uyanmalar da değerlendirilebilir. Teknisyen kayıt boyunca sensörlerin yerinde kalmasını sağlar, gerektiğinde müdahale eder. Ayrıntılar için uyku testi (polisomnografi) sayfasına bakabilirsiniz.

• Beyin dalgaları (EEG), göz hareketleri ve çene kası aktivitesi
• Ağız ve burundan hava akımı, göğüs ve karın solunum hareketleri
• Parmaktan kan oksijen düzeyi (oksimetri) ve kalp ritmi (EKG)
• Bacak hareketleri, horlama sesi ve vücut pozisyonu
• Çoğu laboratuvarda eş zamanlı video kaydı

Ev tipi uyku apnesi testi nasıl yapılır?

Ev tipi uyku testinde kişi taşınabilir bir cihazı kendi evinde, kendi yatağında takarak bir gece uyur. Cihaz genellikle burundan hava akımını, göğüs-karın hareketlerini, oksijen düzeyini ve nabzı kaydeder; bu tür testlere tip 3 test denir.

Cihazın nasıl takılacağı test öncesinde gösterilir ve ertesi gün cihaz geri getirilerek kayıt incelenir. Ev testinde genellikle beyin dalgası kaydı olmadığı için kişinin ne kadar uyuduğu kesin bilinemez; solunum olayları toplam kayıt süresine bölünür. Bu nedenle ev testi uyku apnesinin şiddetini olduğundan hafif gösterebilir.

Ev testinin avantajı, kişinin kendi ortamında ve alışık olduğu koşullarda uyumasıdır. Bekleme süresinin daha kısa olabilmesi ve laboratuvarda gece kalma gereğinin olmaması da pratik kolaylık sağlar. Dezavantajı ise kayıt sırasında sorun çıkarsa müdahale edecek kimsenin bulunmamasıdır.

Evde mi hastanede mi: kimler için hangisi uygundur?

Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi (AASM) önerilerine göre ev testi, belirti ve muayene bulgularıyla orta-ağır obstrüktif uyku apnesi olasılığı yüksek bulunan ve başka ciddi hastalığı olmayan erişkinlerde kullanılabilir. Diğer durumlarda laboratuvarda yapılan polisomnografi tercih edilir.

Karar, testten önce yapılan uyku öyküsü ve muayene değerlendirmesine dayanır. Gazi Üniversitesi'nde aldığım uyku bozuklukları ve polisomnografi eğitimi, bu seçimi doğru yapmamda yol göstericidir.

Ev testi negatif çıkarsa uyku apnesi yok mu demektir?

Hayır, belirtileri olan bir kişide ev testinin negatif veya sınırda çıkması uyku apnesini dışlamaz. AASM önerilerine göre bu durumda laboratuvarda polisomnografi yapılmalıdır.

Ev testinde sensörün gece boyunca yerinden çıkması, kişinin o gece az uyuması veya hafif solunum olaylarının saptanamaması sonucu etkileyebilir. Teknik olarak yetersiz kayıtlarda test tekrarlanır ya da laboratuvar testine geçilir.

AHİ nedir, uyku apnesi şiddeti nasıl belirlenir?

AHİ (apne-hipopne indeksi), uykunun her saatinde ortaya çıkan solunum durması (apne) ve solunum azalması (hipopne) olaylarının ortalama sayısıdır. Erişkinlerde uyku apnesi şiddeti bu değere göre sınıflandırılır.

Tedavi kararı yalnızca AHİ'ye göre değil, şikâyetlere, oksijen düşüşlerinin derinliğine ve eşlik eden hastalıklara göre verilir. Orta ve ağır uyku apnesinde pozitif hava yolu basıncı (PAP) cihazı en sık kullanılan tedavidir; hafif olgularda kilo verme, pozisyon tedavisi ve ağız içi aparatlar da seçenekler arasındadır.

• AHİ 5'ten az: normal kabul edilir.
• AHİ 5–15: hafif uyku apnesi.
• AHİ 15–30: orta uyku apnesi.
• AHİ 30 ve üzeri: ağır uyku apnesi.

Uyku testine nasıl hazırlanılır?

Hem laboratuvar hem ev testi için hazırlık benzerdir: test gününde olağan rutininizi korumanız istenir. Test günü öğleden sonra kafeinli içeceklerden ve alkolden kaçınmak, gündüz uyumamak ve düzenli ilaçlarınızı hekiminize danışarak kullanmak önerilir.

Saçların temiz ve yağsız olması, tırnaklarda oksimetre ölçümünü etkileyebilecek oje bulunmaması kayıt kalitesini artırır. Laboratuvar testine gelirken rahat pijama ve kişisel eşyalarınızı yanınızda getirebilirsiniz.

Horlayan herkesin uyku testi yaptırması gerekir mi?

Hayır, her horlama uyku apnesi anlamına gelmez ve her horlayan kişiye test gerekmez. Ancak horlamaya nefes durmaları, gündüz uykululuk, sabah baş ağrısı, yüksek tansiyon veya ritim bozukluğu eşlik ediyorsa değerlendirme yapılmalıdır.

Profesyonel sürücüler ve dikkat gerektiren işlerde çalışanlarda uykululuk şikâyeti ciddiye alınmalıdır.

Çocuklarda horlama ve uykuda nefes durması farklı bir yaklaşım gerektirir; bu yazıdaki ev testi önerileri erişkinler için geçerlidir.

Ankara'da uyku apnesi testi nasıl planlanır?

Ankara'da uyku apnesi şüphesi olan kişiler önce göğüs hastalıkları muayenesiyle değerlendirilir; ardından testin türü kişinin durumuna göre seçilir. Çankaya'da muayene sonrası uygun testi ben planlıyorum; test hastanenin olanaklarına göre yapılır veya ilgili uyku merkezine yönlendirilir.

Test sonrasında sonuçlar ayrıntılı olarak anlatılır ve tedavi seçenekleri birlikte değerlendirilir.

Muayenede horlama, gözlenen nefes durmaları, gündüz uykululuk düzeyi, boyun çevresi, kilo, burun ve boğaz yapısı ile eşlik eden hastalıklar değerlendirilir; test seçimi bu bilgilere göre yapılır.