Olası nedenler
- 01
Yetersiz veya düzensiz uyku
Yetişkinlerin çoğu için gece 7–9 saat uyku önerilir; vardiyalı çalışma, geç yatma ve ekran kullanımı en sık nedenlerdir.
- 02
Uyku apnesi
Uykuda tekrarlayan nefes durmaları uykuyu bölerek yeterince uyunsa da dinlenememeye yol açar; horlama ve sabah baş ağrısı eşlik eder.
Ayrıntılı bilgi → - 03
Depresyon ve kaygı bozuklukları
İsteksizlik, keyifsizlik ve enerji azlığıyla birlikte aşırı uyuma veya uykusuzluk; psikiyatri değerlendirmesi gerekebilir.
- 04
Tiroit ve kan hastalıkları
Tiroit bezinin az çalışması, kansızlık, B12 ve D vitamini eksikliği, kan şekeri bozuklukları yorgunluk yapabilir.
- 05
İlaçlar ve alkol
Alerji ilaçlarının bir kısmı, sakinleştiriciler, bazı antidepresanlar ve ağrı kesiciler uykululuk yapabilir.
- 06
Kronik akciğer hastalıkları ve solunum yetmezliği
KOAH ve obezite hipoventilasyonunda kanda karbondioksitin yükselmesi uykululuk ve sabah baş ağrısına yol açabilir.
Ayrıntılı bilgi → - 07
Narkolepsi ve diğer nörolojik uyku bozuklukları
Karşı konulamayan uyku atakları ve duygusal tetiklenen kas gevşemesi narkolepsiyi düşündürür; nöroloji ve uyku merkezi değerlendirmesi gerekir.
Acil başvuru gerektiren durumlar
- Uykululuğa ani başlayan konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol veya bacakta güçsüzlük eşlik ediyorsa inme olasılığı nedeniyle hemen 112'yi arayın.
- Bilinç bulanıklığı, uyandırmakta güçlük çekilen aşırı uyku hâli veya morarma varsa 112'yi arayın.
- Araç kullanırken uyuklama ya da uykuya dalma yaşıyorsanız değerlendirme tamamlanana kadar araç kullanmayın.
- Kendine zarar verme düşünceleriyle birlikte yoğun yorgunluk ve isteksizlik varsa 112'yi arayın veya acil destek alın.
Ne yapmalısınız?
- İki hafta boyunca yatış-kalkış saatlerinizi, gece uyanmalarınızı ve gün içi uyuklamalarınızı bir uyku günlüğüne yazın.
- Her gün aynı saatte yatıp kalkmaya çalışın; yatmadan önce ekran ve kafein kullanımını azaltın.
- Kullandığınız ilaçları gözden geçirin ve hekiminize bildirin.
- Eşinizden horlama ve nefes durmalarını gözlemlemesini isteyin.
- Uykululuk sürüyorsa göğüs hastalıkları uzmanına başvurun; gerekirse uyku testi planlanır.
Gündüz aşırı uykululuk neden olur?
Gündüz aşırı uykululuğun en sık nedeni gece yeterince uyumamaktır; ikinci sık ve sıklıkla gözden kaçan neden ise uyku apnesidir. Uyku apnesinde kişi sekiz saat yatakta kalsa bile uyku, nefes durmalarına bağlı uyanmalarla sürekli bölündüğü için dinlendirici olmaz.
Uykululuk ve yorgunluk birbirine karıştırılabilir: uykululuk uykuya dalma eğilimidir, yorgunluk ise enerji ve güç azlığıdır. Depresyon, tiroit bezinin az çalışması, kansızlık, vitamin eksiklikleri, kan şekeri bozuklukları, kronik ağrı ve bazı ilaçlar her iki yakınmaya da yol açabilir. Kronik akciğer hastalıklarında kanda karbondioksitin yükselmesi de uykululuğa neden olabilir. Daha nadir olarak narkolepsi gibi beyin kaynaklı uyku bozuklukları görülür.
Gündüz uykululuk hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
Değerlendirmede uyku, solunum, hormon ve ruh sağlığı birlikte ele alınır:
Bu nedenlerden birden fazlası aynı kişide birlikte bulunabilir; örneğin uyku apnesi olan bir hastada depresyon veya tiroit sorunu da yorgunluğa katkıda bulunabilir. Bu nedenle tek bir açıklamayla yetinmeden kapsamlı değerlendirme yapılması önerilir.
- Uykuda solunum bozuklukları: uyku apnesi, obezite hipoventilasyonu
- Akciğer hastalıkları: KOAH, solunum yetmezliği
- Hormon ve metabolizma: tiroit bezinin az çalışması, diyabet, böbrek ve karaciğer yetmezliği
- Kan: kansızlık, B12 eksikliği
- Ruh sağlığı: depresyon, kaygı bozuklukları
- Nörolojik: narkolepsi, huzursuz bacak sendromu, sirkadiyen ritim bozuklukları
- Enfeksiyon sonrası: uzun COVID ve diğer viral enfeksiyonlar sonrası yorgunluk
Uykululuğunuzu nasıl gözlemleyebilirsiniz?
Uykululuğun ölçüsünü anlamanın pratik yolu, sakin durumlarda ne kadar kolay uykuya daldığınızı fark etmektir. Toplantıda, televizyon karşısında, trafikte beklerken veya öğleden sonra okurken uyuklamak dikkat edilmesi gereken bir bulgudur.
Epworth uykululuk ölçeği, sekiz farklı günlük durumda uyuklama olasılığını sorar; 10 puanın üzerindeki değerler aşırı uykululuğa işaret edebilir. İki haftalık uyku günlüğü, yatış ve kalkış saatlerinizi, uyku sürenizi ve gün içi uyuklamalarınızı gösterir. Horlama, nefes durması, sabah baş ağrısı, ağız kuruluğu ve gece sık idrara kalkma uyku apnesini; isteksizlik ve keyifsizlik depresyonu düşündürebilir.
Gündüz uykululuk için hangi doktora gidilir?
Horlama, nefes durması veya fazla kiloyla birlikte olan gündüz uykululuğunda göğüs hastalıkları uzmanına başvurmak uygundur. Göğüs hastalıkları uzmanı uyku apnesi ve akciğer kaynaklı nedenleri değerlendirir ve uyku testini planlar.
Yorgunluk ön plandaysa iç hastalıkları ile kan ve hormon tetkikleri, keyifsizlik ve isteksizlik belirginse psikiyatri, uyku atakları ve kas gevşemesi gibi belirtiler varsa nöroloji değerlendirmesi gerekebilir. Uykululuğun birden çok nedeni olabileceğinden değerlendirme çoğu zaman ortak yürütülür.
Gündüz uykululukta hangi tetkikler yapılır?
Tetkikleri öykü ve muayeneye göre seçiyorum:
- Epworth uykululuk ölçeği ve uyku günlüğü
- Tam kan sayımı, tiroit testleri, kan şekeri, B12 ve D vitamini, böbrek ve karaciğer testleri
- Uyku testi (polisomnografi): uyku apnesi şüphesinde
- KOAH veya obezite hipoventilasyonu şüphesinde solunum fonksiyon testi ve kan gazı
- Narkolepsi şüphesinde uyku merkezinde özel testler
Gündüz aşırı uykululuk nasıl tedavi edilir?
Tedavi nedene yöneliktir. Yetersiz uykuda uyku süresinin uzatılması ve düzenli yatış-kalkış saatleri çoğu zaman yeterlidir. Uyku apnesinde PAP cihazı tedavisiyle gündüz uykululuğu genellikle belirgin şekilde azalır.
Tiroit hastalığı, kansızlık ve vitamin eksikliklerinde ilgili tedavi, depresyonda psikoterapi ve ilaç tedavisi uygulanır. Uykululuk yapan ilaçlar hekim kontrolünde değiştirilebilir. Kanda karbondioksit yüksekliği olan hastalarda gece solunum cihazı tedavisi gündüz uykululuğunu azaltabilir. Kafeinle uykululuğu bastırmak geçici çözümdür ve asıl nedeni gizleyebilir.
Ankara'da gündüz uykululuk değerlendirmesi
Ankara'da gündüz aşırı uykululuk ve yorgunluk yakınması olan hastalarımı, uyku bozuklukları ve polisomnografi sertifikamla Çankaya'daki Acıbadem Bayındır Kavaklıdere Hastanesi'nde değerlendiriyorum. Değerlendirmede uyku apnesi başta olmak üzere akciğer kaynaklı nedenleri araştırıyor, gerektiğinde diğer branşlarla iş birliği yapıyorum.
Özellikle meslek gereği araç kullanan, uzun mesai saatlerinde dikkat gerektiren işlerde çalışan kişilerde uykululuğun nedeninin bulunması iş güvenliği açısından da önemlidir.
Sık sorulan sorular
Sürekli uykum geliyor, neyin belirtisi olabilir?
Yeterince uyuyorum ama yorgun uyanıyorum, neden?
Gündüz uykululuk uyku apnesi belirtisi mi?
Epworth uykululuk ölçeği nedir?
Direksiyonda uyuklama neden tehlikelidir?
Sürekli yorgunluk için hangi tahliller yapılır?
Gündüz uykululuğu kahveyle geçirmek doğru mu?
Ankara'da gündüz uykululuk için hangi doktora gidilir?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Ani ve şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudaklarda morarma, bol kanlı balgam veya bilinç bulanıklığında 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
