Olası nedenler
- 01
Akut ve kronik bronşit
Şiddetli öksürüğe bağlı hava yolu yüzeyindeki küçük damarların zedelenmesi; genellikle balgamda ince kan çizgileri şeklindedir.
Ayrıntılı bilgi → - 02
Bronşektazi
Genişlemiş hava yollarındaki kronik iltihap, tekrarlayan kanlı balgama ve bazen bol kanamaya yol açabilir.
Ayrıntılı bilgi → - 03
Tüberküloz (verem)
Haftalarca süren öksürük, gece terlemesi, ateş ve kilo kaybıyla birlikte kanlı balgam; bulaşıcı olabileceği için hızla araştırılmalıdır.
Ayrıntılı bilgi → - 04
Akciğer kanseri
Özellikle sigara içen veya bırakmış, 40 yaş üstü kişilerde kanlı balgam akciğer kanserinin belirtisi olabilir; mutlaka araştırılmalıdır.
Ayrıntılı bilgi → - 05
Pulmoner emboli (akciğer pıhtısı)
Ani nefes darlığı, nefesle artan göğüs ağrısı ve kanlı balgam birlikteyse acil durumdur.
Ayrıntılı bilgi → - 06
Zatürre ve akciğer apsesi
Ateş ve koyu balgamla birlikte pas renkli veya kanlı balgam görülebilir.
Ayrıntılı bilgi → - 07
Kan sulandırıcı ilaçlar ve kalp kapak hastalıkları
Kan sulandırıcı kullananlarda veya mitral kapak darlığında kanlı balgam görülebilir; ilacı kendiliğinden kesmeyin, hekiminize danışın.
Acil başvuru gerektiren durumlar
- Öksürükle bir defada yemek kaşığı dolusundan fazla veya art arda kan geliyorsa hemen 112'yi arayın.
- Kanlı balgamla birlikte nefes darlığı, göğüs ağrısı veya çarpıntı varsa 112'yi arayın; akciğer pıhtısı olabilir.
- Baş dönmesi, bayılma hissi, soğuk terleme veya morarma varsa 112'yi arayın.
- Kan sulandırıcı ilaç kullanırken kanlı balgam gelirse aynı gün acil değerlendirme gerekir.
- Az miktarda da olsa tekrarlayan kanlı balgam, özellikle sigara içiyorsanız veya kilo kaybınız varsa birkaç gün içinde göğüs hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Ne yapmalısınız?
- Kanın miktarını (çizgi, birkaç damla, pıhtı, kaşık dolusu), rengini ve kaç kez tekrarladığını not edin.
- Kanın öksürükle mi, kusmayla mı yoksa burundan mı geldiğini ayırt etmeye çalışın; hekime bu bilgiyi verin.
- Bol kanamada yan yatın, sakin kalın ve 112'yi arayın.
- Kullandığınız kan sulandırıcı ve diğer ilaçları kendiliğinden kesmeyin; hekiminize bildirin.
- Az miktarda da olsa kanlı balgam gördüyseniz kısa sürede göğüs hastalıkları uzmanına başvurun.
- Sigara içiyorsanız bunu ve kaç yıldır içtiğinizi muayenede belirtin.
Kanlı balgam neden olur?
Kanlı balgam, akciğerlerden veya hava yollarından kaynaklanan kanın öksürükle dışarı atılmasıdır ve tıpta hemoptizi olarak adlandırılır. En sık nedenler bronşit ve bronşektazi gibi hava yollarının iltihabi hastalıklarıdır; şiddetli öksürük, hava yolu yüzeyindeki küçük damarları zedeleyerek balgamda kan çizgilerine yol açabilir.
Kanlı balgamın daha ciddi nedenleri arasında tüberküloz, akciğer kanseri, akciğer pıhtısı ve zatürre yer alır. Kan sulandırıcı ilaç kullanımı ve bazı kalp kapak hastalıkları da kanlı balgama yatkınlık oluşturabilir. Bazen kanın kaynağı akciğer değil, burun, diş eti ya da mide olabilir; bu nedenle kanın nereden geldiğinin ayırt edilmesi ilk adımdır.
Kanlı balgam hangi hastalıkların belirtisi olabilir?
Kanlı balgam tek başına tanı koydurmaz; az miktarda olsa bile şu hastalıklar açısından değerlendirme gerekir:
- Enfeksiyonlar: akut bronşit, zatürre, tüberküloz, akciğer apsesi
- Kronik hava yolu hastalıkları: bronşektazi, kronik bronşit ve KOAH
- Tümörler: akciğer kanseri ve hava yolu tümörleri
- Damar ve dolaşım nedenleri: pulmoner emboli, kalp yetmezliği, mitral kapak darlığı
- Diğer: kan sulandırıcı kullanımı, pıhtılaşma bozuklukları, bazı romatizmal damar iltihapları
Kanın akciğerden gelip gelmediği nasıl anlaşılır?
Akciğerden gelen kan genellikle öksürükle çıkar, parlak kırmızı ve köpüklüdür, balgamla karışıktır. Mideden gelen kan ise çoğunlukla kusmayla gelir, koyu kahverengi ya da kahve telvesi görünümünde olabilir ve yiyecek artıklarıyla karışıktır. Burun kanaması veya diş eti kanaması da geceleri boğaza süzülüp sabah öksürükle tükürülebilir.
Bu ayrımı evde kesin olarak yapmak her zaman mümkün değildir. Kanın miktarını, rengini, öksürükle mi kusmayla mı geldiğini ve kaç kez tekrarladığını not almak, hekimin değerlendirmesini kolaylaştırır. Mümkünse kanlı balgamın fotoğrafını çekmek de yararlı olabilir.
Kanlı balgamın ne zaman başladığı da önemlidir. Soğuk algınlığı sırasında birkaç gün görülüp kaybolan kan çizgileri ile haftalardır tekrarlayan ya da miktarı giderek artan kanama aynı anlama gelmez; ikinci durumda değerlendirme ertelenmemelidir.
Kanlı balgam için hangi doktora gidilir?
Kanlı balgamda başvurulacak uzmanlık göğüs hastalıklarıdır; bol miktarda kanama veya nefes darlığı varsa doğrudan 112 ile acil servise başvurulmalıdır. Göğüs hastalıkları uzmanı kanamanın kaynağını ve nedenini görüntüleme ve gerektiğinde bronkoskopiyle araştırır.
Kanın burundan veya boğazdan geldiği düşünülürse KBB, mideden geldiği düşünülürse gastroenteroloji değerlendirmesi gerekir. Kalp kapak hastalığı veya kalp yetmezliği şüphesinde kardiyoloji ile birlikte çalışılır. Tekrarlayan az miktarda kanlı balgam bile göğüs hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmeden geçiştirilmemelidir.
Kanlı balgamda hangi tetkikler yapılır?
Değerlendirme kanamanın miktarına ve hastanın genel durumuna göre aciliyetle planlanır. Sık kullanılan tetkikler şunlardır:
- Akciğer grafisi ve çoğu hastada kontrastlı toraks bilgisayarlı tomografisi
- Tam kan sayımı, pıhtılaşma testleri ve böbrek fonksiyonları
- Balgamda tüberküloz için ARB incelemesi ve kültür, gerektiğinde kanser hücresi araştırması
- Bronkoskopi: kanamanın kaynağını görmek ve örnek almak için
- Akciğer pıhtısı şüphesinde BT anjiyografi
Kanlı balgam nasıl tedavi edilir?
Kanlı balgamın tedavisi nedene ve kanamanın miktarına göre belirlenir. Bronşite bağlı hafif kanlı balgam, enfeksiyon tedavi edildiğinde genellikle kendiliğinden durur. Tüberkülozda çoklu ilaç tedavisi, zatürrede uygun antibiyotik, akciğer pıhtısında kan sulandırıcı tedavi uygulanır.
Bol miktarda kanamada hastanede yatırılarak hava yolunun korunması ve kanamanın durdurulması önceliklidir; bu amaçla bronkoskopik girişimler veya girişimsel radyoloji ile kanayan damarın tıkanması (embolizasyon) uygulanabilir. Akciğer kanseri saptanırsa tedavi multidisipliner olarak planlanır.
Ankara Çankaya'da kanlı balgam değerlendirmesi
Ankara'da kanlı balgam yakınmasıyla başvuran hastalarımı Çankaya Kavaklıdere'deki Acıbadem Bayındır Kavaklıdere Hastanesi'nde değerlendiriyorum. Bronkoskopi ve biyopsi teknikleri üzerine bilimsel yayınlarım bulunuyor; kanlı balgamın nedenini araştırırken tüberküloz ve akciğer kanserini sistematik olarak değerlendiriyorum.
Bronkoskopi gibi ileri tetkikler gerektiğinde bunları hastanenin olanaklarına göre planlıyor veya ilgili merkeze yönlendiriyorum. Bol kanama durumunda ise poliklinik randevusu beklenmeden 112 aranmalıdır.
Sık sorulan sorular
Balgamda bir kez kan çizgisi görmek tehlikeli mi?
Kanlı balgam akciğer kanseri belirtisi mi?
Kanlı balgam verem belirtisi mi?
Ne kadar kan gelirse acil servise gidilmeli?
Sabah tükürükte kan olması akciğerden mi gelir?
Kanlı balgamda bronkoskopi gerekir mi?
Kan sulandırıcı kullanırken kanlı balgam olursa ne yapılmalı?
Ankara'da kanlı balgam için hangi doktora gidilir?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Ani ve şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudaklarda morarma, bol kanlı balgam veya bilinç bulanıklığında 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
